Mitral Balon Valvüloplasti
Kalp sağlığını tehdit eden ve yaşam kalitesini ciddi oranda düşüren kapak hastalıkları arasında mitral kapak darlığı (mitral darlığı), özellikle ülkemizde sık karşılaşılan bir sorundur.
Prof. Dr. Uğur Arslan'dan detaylı bilgi almak için aşağıdaki kanalları kullanabilirsiniz.
Kalp sağlığını tehdit eden ve yaşam kalitesini ciddi oranda düşüren kapak hastalıkları arasında mitral kapak darlığı (mitral darlığı), özellikle ülkemizde sık karşılaşılan bir sorundur.
Genellikle geçmişte geçirilen romatizmal ateşin bir mirası olarak ortaya çıkan bu durum, kalbin sol kulakçığı ile sol karıncığı arasındaki kan akışını kısıtlar.
Geçmiş yıllarda bu mekanik engeli ortadan kaldırmak için tek seçenek açık kalp ameliyatları iken, girişimsel kardiyolojideki devrim niteliğindeki gelişmeler sayesinde günümüzde çok daha konforlu bir tedavi seçeneği mevcuttur: Mitral Balon Valvüloplasti.
Halk arasında "ameliyatsız kapak açma" veya "balonla kapak genişletme" olarak da bilinen bu yöntem, cerrahi bir kesi yapılmadan, damar yoluyla kalbe ulaşılarak gerçekleştirilen ileri teknoloji bir işlemdir.
Mitral Balon Valvüloplasti, hastaların uzun iyileşme sürelerine ve cerrahi travmaya maruz kalmadan, kalbin pompalama kapasitesini yeniden kazanmasını sağlar. Bu tedavi, sadece darlığı gidermekle kalmaz, aynı zamanda ileride gelişebilecek kalp yetmezliği ve ritim bozukluğu risklerini de önemli ölçüde azaltır.
Mitral Balon Valvüloplasti Nedir?
Mitral Balon Valvüloplasti (PMBV veya PBMV), romatizmal etkilerle kalınlaşmış, kireçlenmiş ve yaprakçıkları birbirine yapışarak daralmış olan mitral kapağın, özel olarak tasarlanmış bir balon kateter yardımıyla genişletilmesi işlemidir.
Bu prosedür, "Perkütan" yani cilt üzerinden iğne ile girilerek yapıldığı için cerrahi bir operasyon sınıfında değil, girişimsel bir müdahale sınıfında yer alır.
Bu işlemin temel mekanizması, kapağın doğal yapısını koruyarak fonksiyonunu geri kazandırmaktır.
Kireçlenme nedeniyle birbirine kaynamış olan kapak uçları (komisürler), balonun yarattığı kontrollü basınçla birbirinden ayrılır. İşlem sırasında kullanılan balon, sönük halde damar içinde ilerletilir ve tam kapağın olduğu bölgeye gelindiğinde şişirilerek darlığı mekanik olarak açar.
Bu sayede kanın sol kulakçıktan sol karıncığa geçişi önündeki engel kalkar ve kalp içi basınçlar anında normale döner.
Açık kalp ameliyatında (Mitral Kapak Replasmanı) hastanın kendi kapağı kesilip yerine yapay bir kapak takılırken, balon yönteminde hastanın kendi orijinal kapağı korunmuş olur.
Bu durum, hastanın ömür boyu yüksek doz kan sulandırıcı kullanma zorunluluğunu ortadan kaldırdığı için en büyük avantajlardan biridir.
Mitral Balon Valvüloplasti Nasıl Uygulanır?
Mitral Balon Valvüloplasti işlemi, standart koroner anjiyografiye benzer bir hazırlık süreci gerektirse de teknik olarak daha özellikli ve deneyim gerektiren bir prosedürdür. İşlem, gelişmiş görüntüleme cihazlarının bulunduğu kateter laboratuvarında (anjiyo ünitesinde) gerçekleştirilir.
Hastanın işlem boyunca uyanık olması, hekim ile iletişim kurabilmesi ancak herhangi bir ağrı hissetmemesi için kasık bölgesine lokal anestezi uygulanır ve hastayı rahatlatmak amacıyla hafif düzeyde sedasyon (sakinleştirici) verilir.
İşlemin başlamasıyla birlikte, genellikle sağ kasık toplardamarı (femoral ven) giriş yolu olarak kullanılır. Buradan yerleştirilen ince kılıflar içerisinden özel kateterler ilerletilerek kalbin sağ kulakçığına ulaşılır.
Mitral kapak kalbin sol tarafında yer aldığı için, bu aşamada işlemin en kritik manevrası olan "transseptal ponksiyon" gerçekleştirilir. Yani, kalbin sağ ve sol kulakçıklarını birbirinden ayıran ince perde (septum), özel bir iğne sistemiyle kontrollü bir şekilde geçilerek sol kulakçığa ulaşılır. Bu geçiş, işlemin başarısı için hayati öneme sahiptir ve yüksek tecrübe gerektirir.
Sol kulakçığa ulaşıldıktan sonra, işlemin ana aktörü olan özel balon kateter (genellikle Inoue balon) sönük halde ilerletilir ve daralmış olan mitral kapağın tam ortasına yerleştirilir.
Balonun pozisyonundan emin olunduğunda, balon şişirilerek kireçlenme nedeniyle birbirine yapışmış olan kapak yaprakçıkları (komisürler) ayrıştırılır.
Balonun şişirilmesi sadece birkaç saniye sürer ve bu sırada kapak genişletilir. İşlem sonrasında yapılan basınç ölçümleri ve ekokardiyografik kontrollerle kapağın yeterince açılıp açılmadığı ve herhangi bir hasar oluşup oluşmadığı teyit edilir.
Sonuç başarılıysa, kullanılan tüm malzemeler geri çekilir ve kasık bölgesine baskı uygulanarak işlem sonlandırılır.
Mitral Balon Valvüloplasti Kimler İçin Uygundur?
Her mitral darlığı hastası balon işlemi için uygun aday olmayabilir.
Bu tedavinin uygulanabilmesi için hastanın kapak yapısının belirli kriterleri karşılaması gerekir. Hangi hastaya balon, hangi hastaya cerrahi yapılacağının kararı, detaylı bir "Transözofageal Ekokardiyografi" (yemek borusundan yapılan ultrason) incelemesi sonucunda verilir.
Uzmanlar bu kararı verirken şu temel kriterleri göz önünde bulundurur:
Kapak Yapısının Uygunluğu (Wilkins Skoru): Kardiyologlar, kapağın kireçlenme durumunu, yaprakçıkların kalınlığını, hareketliliğini ve kapak altı dokuların durumunu puanlamak için "Wilkins Skoru" adı verilen bir sistem kullanır. Eğer kapağın yapısı çok kireçli değil, esnekliğini koruyor ve yaprakçıklar çok kalınlaşmamışsa (düşük skor), bu hastalar balon işlemi için en ideal adaylardır. Esnek kapaklarda balonun başarı şansı çok daha yüksektir.
Ciddi Mitral Yetersizliğinin Olmaması: Balon işlemi, darlığı açarken kapağın kapanma mekanizmasına minimal düzeyde de olsa etki edebilir. Bu nedenle, darlığa eşlik eden orta veya ileri derecede "mitral yetersizliği" (kapağın kanı geri kaçırması) durumu varsa balon işlemi tercih edilmez. Çünkü darlığı açarken kaçak miktarını artırma riski vardır; bu hastalarda cerrahi değişim daha uygun bir seçenektir.
Sol Kulakçıkta Pıhtı (Trombüs) Bulunmaması: Mitral darlığı hastalarında kan akışı yavaşladığı için sol kulakçıkta pıhtı oluşma riski yüksektir. İşlem öncesinde yapılan ekokardiyografide, sol kulakçıkta veya kulakçık uzantısında (apendiks) pıhtı görülürse işlem kesinlikle yapılmaz. Çünkü işlem sırasında kateterin bu pıhtıya temas etmesi, pıhtının yerinden koparak beyne gitmesine ve felce (inme) neden olabilir. Böyle bir durumda önce kan sulandırıcılarla pıhtının eritilmesi beklenir.
Gebelik ve Genç Hastalar: Açık kalp ameliyatı, hamilelik döneminde hem anne hem de bebek için yüksek risk taşıyabilir. Bu nedenle, şiddetli mitral darlığı olan hamilelerde ilaç tedavisi yetersiz kalırsa, radyasyon koruması altında uygulanan mitral balon valvüloplasti hayat kurtarıcı bir seçenektir. Benzer şekilde, doğurganlık çağındaki genç kadınlarda metal kapak takılması ve ömür boyu kan sulandırıcı kullanılması gebelik sürecini zorlaştıracağı için, balon tedavisi öncelikli tercihtir.
Mitral Balon Valvüloplasti Riskli Bir İşlem Midir?
Tıbbi girişimlerin tamamında olduğu gibi, Mitral Balon Valvüloplasti işlemi de belirli riskler taşımaktadır. Ancak bu işlem, açık kalp ameliyatlarına kıyasla çok daha düşük risk profiline sahiptir ve komplikasyon oranı, işlemi yapan operatörün deneyimiyle doğrudan ilişkilidir. Girişimsel kardiyoloji alanında tecrübeli merkezlerde yapıldığında başarı oranı %95’in üzerindedir.
İşlem sırasında veya sonrasında karşılaşılabilecek en önemli durum "Mitral Yetersizliği" gelişimidir. Balon ile kireçlenmiş kapak açılırken, bazen kapak yaprakçıklarında veya kapağı tutan iplerde yırtılmalar meydana gelebilir.
Bu durum, kapağın kanı geri kaçırmasına (yetersizlik) neden olur. Hafif düzeydeki kaçaklar genellikle sorun yaratmaz ve takip edilir; ancak işlem sırasında ciddi bir kapak yetersizliği gelişirse, hastanın acil olarak ameliyata alınması ve kapağın değiştirilmesi gerekebilir. Bu ihtimal düşük olmakla birlikte (%1-2 civarında), işlemin doğasında var olan bir risktir.
Bir diğer önemli risk faktörü ise "Emboli" yani pıhtı atmasıdır. Mitral darlığı olan hastalarda sol kulakçıkta pıhtı oluşumu sık görülen bir durumdur. Eğer işlem öncesinde yapılan detaylı incelemelerde bu pıhtı gözden kaçırılırsa, kateterin hareketiyle pıhtı yerinden oynayabilir ve beyin damarlarına giderek felce neden olabilir.
Bu riski minimize etmek için işlemden hemen önce yemek borusundan yapılan ultrason (TEE) ile pıhtı kontrolü yapılması hayati bir zorunluluktur.
Ayrıca, kulakçıklar arasındaki perdenin iğne ile delinmesi (transseptal ponksiyon) aşamasında, kalbin dış zarına kan sızması (perikardiyal efüzyon) gibi nadir komplikasyonlar da görülebilir; ancak bu durumlar laboratuvar ortamında anında müdahale ile kontrol altına alınabilir.
Mitral Balon Valvüloplastinin Avantajları
Mitral Balon Valvüloplasti, uygun hasta grubunda "altın standart" tedavi olarak kabul edilir. Bunun en temel nedeni, cerrahiye kıyasla hastaya sunduğu fizyolojik ve sosyal özgürlüktür.
Bu yöntemin sağladığı en büyük kazanım, hastanın kendi doğal kapağının korunmasıdır. Açık kalp ameliyatlarında daralmış kapak genellikle kesilip çıkarılır ve yerine metal veya biyolojik bir kapak takılır.
Metal kapak takılan hastalar, kanın kapak üzerinde pıhtılaşmasını önlemek için ömür boyu kan sulandırıcı ilaç (Coumadin/Warfarin) kullanmak zorundadır. Bu ilaçlar, sürekli kan tahlili takibi gerektirir, beslenme kısıtlamaları yaratır ve kanama riski oluşturur.
Oysa balon işlemiyle kendi kapağı korunan hastalar, bu ağır kan sulandırıcıları kullanmak zorunda kalmazlar. Sadece basit bir aspirin ile hayatlarına devam edebilirler. Bu durum özellikle aktif yaşam sürenler ve hamilelik planlayan genç kadınlar için paha biçilemez bir avantajdır.
Diğer bir önemli avantaj ise iyileşme sürecinin kısalığı ve konforudur. İşlem göğüs kafesi açılmadan, sadece kasıktan küçük bir iğne deliğinden girilerek yapıldığı için vücutta herhangi bir kesi izi veya kemik travması oluşmaz.
Genel anestezi gerektirmediğinden, narkozun riskleri ve yan etkileri yaşanmaz. Hastalar işlemden sonra sadece 24 saat hastanede gözetim altında tutulur ve ertesi gün yürüyerek taburcu olabilirler. Birkaç gün içinde işlerine ve sosyal yaşamlarına dönebilirler.
Açık ameliyatta ise bu süre haftalar, hatta aylar alabilir. Ayrıca, balon işlemi uygulanan bir hastada yıllar sonra tekrar darlık gelişirse, işlem tekrarlanabilir veya hasta ileride ameliyat şansını kaybetmemiş olur.
Sonuç
Mitral Balon Valvüloplasti, geçmişte sadece ağır cerrahi müdahalelerle çözülebilen mitral kapak darlığı hastalığında, tıbbın ulaştığı konforlu ve hayat kurtarıcı bir noktayı temsil etmektedir.
Bu yöntem, hastaları açık kalp ameliyatının getirdiği uzun iyileşme sürelerinden, derin cerrahi izlerden ve ömür boyu kan sulandırıcı ilaç kullanma zorunluluğundan kurtaran bir "köprü" vazifesindedir. Özellikle romatizmal kapak hastalığının yaygın olduğu toplumumuzda, bu tedavi seçeneğinin varlığı binlerce hasta için umut ışığı olmuştur.
Unutulmamalıdır ki, kalp kapak hastalıkları zamanla ilerleyen ve kalp kasına geri dönüşsüz zararlar verebilen mekanik sorunlardır. Nefes darlığı, çarpıntı veya çabuk yorulma gibi şikayetlerin "yaşlılığa" veya "kondisyonsuzluğa" bağlanarak ertelenmesi, tedavi şansını zorlaştırabilir.
Mitral Balon Valvüloplasti gibi yüz güldürücü sonuçları olan bir tedaviden faydalanabilmenin ön koşulu, kapağın kireçlenip taşlaşmadan, yani "zamanında" müdahale edilmesidir. Bu nedenle, düzenli kardiyoloji kontrollerini aksatmamak ve uzman hekimlerin yönlendirmelerine güvenmek, kalp sağlığınız için atacağınız en büyük adımdır.
Sizden Gelenler
Tedavi süreçlerini başarıyla tamamlayan hastalarımızın deneyimleri ve Medicana Samsun Kardiyoloji kliniğimiz hakkındaki görüşleri.
Sık Sorulan Sorular
Mitral Balon Valvüloplasti işlemi hakkında en sık sorulan sorular.
Bu işlem, hazırlık aşamaları dahil olmak üzere ortalama 45 dakika ile 90 dakika arasında tamamlanır. Sürenin değişkenliği, hastanın damar yapısına, kapak geçişinin zorluğuna ve kalbin anatomik pozisyonuna göre farklılık gösterebilir. İşlem bittikten sonra hasta, kasık bölgesindeki giriş yerinin kanamaması için kum torbası ile bir süre yatak istirahatine alınır, ancak bu süreçte bilinci açık ve rahattır.
Mitral balon işlemiyle açılan kapaklarda, yıllar içerisinde yeniden daralma (restenoz) görülme ihtimali vardır. Ancak yapılan uzun dönemli takipler, başarılı bir işlemden sonra hastaların büyük çoğunluğunun 10 ila 15 yıl boyunca sorunsuz bir şekilde hayatlarına devam ettiğini göstermektedir. Eğer yıllar sonra kapak tekrar daralırsa ve kapak yapısı hala uygunsa, balon işlemi ikinci kez uygulanabilir. Bu, hastanın ameliyat olma zamanını öteleyen veya tamamen ortadan kaldıran çok önemli bir avantajdır.
Hayır, işlem sırasında hasta herhangi bir ağrı hissetmez. Kasık bölgesine uygulanan lokal anestezi sayesinde giriş yeri tamamen uyuşturulur. Damar içlerinde ve kalp kapakçığında ağrı sinirleri bulunmadığı için, kateterin ilerleyişi veya balonun şişirilmesi sırasında da acı duyulmaz. Hastalar sadece balon şişerken veya kalp hızlandırılırken kısa süreli bir çarpıntı veya göğüste hafif bir sıcaklık hissi tarif edebilirler, ancak bu hisler saniyeler içinde geçer.
Bu işlem, ileri düzey teknik donanım ve "Transseptal Ponksiyon" (kalp içindeki perdeyi delme) konusunda özel deneyim gerektiren bir prosedürdür. Standart anjiyo laboratuvarlarında yapılabilse de, işlemin güvenliği ve başarısı için bu konuda özelleşmiş, vaka tecrübesi yüksek kardiyoloji merkezlerinin tercih edilmesi önerilir. Olası bir acil durumda kalp damar cerrahisi desteğinin de hazır bulunduğu merkezler en güvenli seçenektir.
Prof. Dr. Uğur Arslan
Kardiyoloji Uzmanı