Rotablatör (Kireçli Damar Tedavisi)
Rotablatör (Kireçli Damar Tedavisi) nedir ve hangi hastalarda uygulanır? Standart balonların açamadığı sertleşmiş kalp damarlarını elmas uçlu sistemle temizleyen bu teknolojinin faydalarını, risklerini ve işlem sonrası iyileşme sürecini yazımızda inceleyin.
Prof. Dr. Uğur Arslan'dan detaylı bilgi almak için aşağıdaki kanalları kullanabilirsiniz.
Rotablatör (Kireçli Damar Tedavisi), koroner arterlerde zamanla birikerek adeta beton kadar sertleşmiş kireç tabakalarını (kalsifikasyon) temizlemek için kullanılan, ucunda elmas tozları bulunan yüksek teknolojili bir damar içi tıraşlama cihazıdır.
Kalp damar tıkanıklıklarının tedavisinde genellikle balon ve stent yöntemleri yeterli olsa da, bazı damarlar o kadar yoğun kireçlenmiştir ki standart balonlar bu sertliği kıramaz veya stentler tam olarak açılamaz.
İşte bu noktada devreye giren Rotablatör, dakikada 150.000 devirle dönerek damarı tıkayan kireçleri mikroskobik tozlara dönüştürür ve stentin yerleştirilebilmesi için pürüzsüz bir yol açar.
Rotablatör Tedavisi Nedir?
Rotablatör (Rotasyonel Aterektomi), basitçe damar içini zımparalayarak genişleten bir sistemdir. Ucunda gözle görülmeyecek kadar küçük elmas parçacıklarıyla kaplı, zeytin çekirdeği şeklinde metal bir başlık (burr) bulunur.
Bu sistemin çalışma mantığı şöyledir:
Elmas Gücü
Elmas doğadaki en sert madde olduğu için, damardaki en sert kireçleri bile kolayca parçalayabilir.
Seçici Tıraşlama
Rotablatörün en önemli özelliği "akıllı" olmasıdır. Sertleşmiş kireç dokusunu tıraşlarken, damarın esnek ve sağlıklı dokusuna zarar vermez.
Sağlıklı doku, cihazın dönüşü sırasında esneyerek kaçar, ancak sert kireç kaçamaz ve toz haline gelir.
Mikroskobik Temizlik
İşlem sırasında kireçler kopup parça halinde düşmez; kırmızı kan hücresinden bile daha küçük (5 mikrondan küçük) toz zerreciklerine dönüşür.
Bu tozlar kan akışıyla birlikte vücuttan doğal yollarla atılır, herhangi bir damarı tıkama riski oluşturmaz.
Rotablatör Tedavisi Neden Yapılır?
Standart koroner girişimlerde, darlığı açmak için yüksek basınçlı balonlar kullanılır. Balon şişince plağı damar duvarına doğru ezer ve yolu açar.
Ancak damar duvarı aşırı kireçlenmişse (adeta bir kemik veya yumurta kabuğu gibi sertleşmişse), standart balonlar bu sert yapıyı kıramaz.
Rotablatör tedavisi şu durumlarda zorunludur:
Balonun Açamadığı Darlıklar: Balon şişirildiğinde darlığın ortası "kum saati" gibi boğum kalıyor ve tam açılmıyorsa.
Stentin İlerletilemediği Durumlar: Damar o kadar dar ve kireçli sertliktedir ki, stent o bölgeden geçmez.
Stentin Tam Açılamama Riski: Kireç temizlenmeden stent takılırsa, stent tam halka şeklini alamaz (büzüşük kalır). Tam açılmayan stentler, ileride ani pıhtı oluşumu (stent trombozu) ve damarın tekrar tıkanması (restenoz) açısından çok yüksek risk taşır. Rotablatör, stentin "yatağını hazırlar" ve stentin damar duvarına kusursuz yapışmasını sağlar.
Rotablatör Tedavisi Nasıl Yapılır?
Rotablatör işlemi, hasta açısından standart anjiyografiye çok benzer, ekstra bir cerrahi kesi gerektirmez. Genellikle kasık damarından (nadiren bilekten) girilerek yapılır.
İşlem adımları şöyledir:
Hazırlık ve Tel Yerleşimi: İlk olarak damar içine normalden biraz daha sert ve özel bir "rotablatör teli" yerleştirilir. Cihaz bu telin üzerinden kayarak ilerleyecektir.
Cihazın İlerletilmesi: Ucunda elmas tozu kaplı başlık bulunan kateter, kireçli bölgenin hemen gerisine kadar getirilir.
Tıraşlama (Ablasyon): Operatör pedala bastığında cihaz dakikada 140.000 - 180.000 devir hızla dönmeye başlar. Hekim cihazı milimetrik hareketlerle ("gagalama" hareketi) kireçli bölgenin içinde ileri geri hareket ettirir.
Not: Bu sırada hasta, diş hekimi koltuğundakine benzer bir "vızz" sesi duyabilir. Bu ses cihazın çalıştığını gösterir, korkulmamalıdır.
Soğutma ve Yıkama: Sürtünme ısısını engellemek için sistem sürekli özel bir sıvı kokteyli ile yıkanır/soğutulur.
Stentleme: Kireçler mikroskobik tozlara dönüşüp kan akımıyla temizlendikten sonra, artık damar yumuşamıştır. Standart balon ve stent işlemi güvenle uygulanarak damar tamamen açılır.
Rotablatör Tedavisi Sonrası Nelere Dikkat Edilmeli?
Rotablatör işlemi, teknik olarak standart anjiyodan daha karmaşık olsa da, hasta için iyileşme süreci stent işleminden çok farklı değildir. Ancak "yoğun kireç yükü" ile uğraşıldığı için bazı noktalara ekstra dikkat edilir.
Bol Sıvı Tüketimi
İşlem sırasında oluşan mikro tozların ve kullanılan kontrast maddenin böbreklerden hızla atılması için ilk 24-48 saat bol su içilmesi (günde en az 2-2.5 litre) çok önemlidir.
Kan Sulandırıcıların Düzeni
Kireçli damarlara takılan stentlerin açık kalması için kan sulandırıcı ilaçlar (ikili anti-trombosit tedavi) hayati önem taşır. Doktorunuzun önerdiği ilaçları saati saatine almak, tekrar tıkanmayı önleyen en büyük güçtür.
Nabız Takibi
Rotablatör işlemi sırasında kalp hızı geçici olarak yavaşlayabilir (bu beklenen bir durumdur). Taburcu olduktan sonra da nadiren ritim düzensizliği hissedilebilir; böyle bir durumda doktorunuza başvurmanız gerekir.
Giriş Yeri Bakımı
Genellikle kasıktan daha geniş kılıflar kullanılabildiği için, kasık bölgesinin iyileşmesi 1-2 gün alabilir. Bu süre zarfında ağır kaldırmaktan ve ıkınmaktan kaçınılmalıdır.
Rotablatör Tedavisi Faydaları
Rotablatör, bazı hasta grupları için bir "seçenek" değil, damarın açılabilmesi için "tek yol"dur.
Standart balonların basınçla kıramadığı, "açılamaz" denilen veya hastanın doğrudan açık kalp ameliyatına yönlendirildiği damarların stentle tedavisini mümkün kılar.
Kireçli bir damara zorla stent takılsa bile, stent tam açılamaz ve "büzüşük" kalır. Rotablatör ile tıraşlanan damar pürüzsüzleşir; böylece stent damar duvarına tam yapışır (tam apozisyon). Bu da stentin ömrünü uzatır.
Özellikle yaşı ileri olan, açık kalp ameliyatını (By-pass) kaldıramayacak kadar düşkün veya ek hastalıkları olan hastalarda, damarların anjiyo masasında açılmasını sağlayarak hayat kurtarır.
Rotablatör Tedavisi Riskleri
Rotablatör, yüksek devirli ve oldukça agresif bir işlem olduğu için, standart anjiyoya göre riskleri bir miktar daha yüksektir. Ancak bu riskler, deneyimli operatörler tarafından işlem sırasında yönetilebilir durumlardır.
Olası riskler şunlardır:
Yavaş Akım (Slow Flow / No Reflow): Tıraşlanan kireç tozları bazen o kadar yoğundur ki, damarın en ucundaki kılcal damarları geçici olarak tıkayabilir. Bu durumda kan akışı yavaşlar. Genellikle damar içi ilaçlarla işlem sırasında düzeltilir.
Geçici Ritim Bozuklukları: Cihaz çalışırken kalp hızı düşebilir veya geçici bloklar oluşabilir. Bu nedenle işlem sırasında bazen hastaya geçici kalp pili takılarak önlem alınır.
Damar Yırtılması (Perforasyon/Diseksiyon): Nadir de olsa elmas ucun sert hareketi veya telin geçişi sırasında damarda hasar oluşabilir. Genellikle stentle kapatılır, çok nadiren acil cerrahi gerekebilir.
Spazm: Damarın cihaza tepki vererek büzüşmesidir, ilaçla açılır.
Sonuç
Rotablatör (Kireçli Damar Tedavisi), standart anjiyografi yöntemlerinin yetersiz kaldığı, "açılması imkansız" veya "çok riskli" olarak nitelendirilen sertleşmiş damarların tedavisinde oyunun kurallarını değiştiren bir teknolojidir.
Özellikle ileri yaş ve diyabet hastalarında görülen yoğun kireçlenme, stentin damara tutunmasını engellerken; rotablatörün elmas uçlu sistemi sayesinde bu engel ortadan kalkar.
Bu işlem, sadece damarı açmakla kalmaz, yerleştirilecek stentin ömrünü uzatır ve hastayı açık kalp ameliyatı gibi çok daha ağır bir yükten kurtarabilir.
Eğer doktorunuz size rotablatör işlemini önerdiyse, bu damarınızın zorlu bir yapıda olduğunu ancak modern tıbbın bu zorluğu aşacak donanıma sahip olduğunu gösterir.
Deneyimli ellerde yapılan rotablatör uygulaması, kalbiniz için güvenli ve kalıcı bir kan akışı sağlamanın en etkili anahtarıdır.
Sizden Gelenler
Tedavi süreçlerini başarıyla tamamlayan hastalarımızın deneyimleri ve Medicana Samsun Kardiyoloji kliniğimiz hakkındaki görüşleri.
Sık Sorulan Sorular
Rotablatör (Kireçli Damar Tedavisi) hakkında en sık sorulan sorular.
Hayır. Damar içinde ağrı sinirleri olmadığı için damarın tıraşlanmasını hissetmezsiniz. Sadece işlem sırasında göğüste hafif bir titreşim hissi veya geçici bir baskı olabilir. Bu his, işlem biter bitmez kaybolur.
Evet, hatta rotablatör en çok ileri yaştaki hastalara uygulanır. Çünkü damar kireçlenmesi yaşla birlikte artan bir durumdur. Açık kalp ameliyatını (bypass) kaldıramayacak kadar yaşlı veya düşkün hastalar için rotablatör hayat kurtarıcı bir alternatiftir.
Rotablatör, standart stent işlemine hazırlık aşaması olduğu için süreyi bir miktar uzatır. Genellikle standart anjiyoya ek olarak 20 ila 40 dakika arasında bir süre ekler.
Hayır. Cihaz kireçleri o kadar küçük parçalar (5 mikrondan küçük, kırmızı kan hücresinden bile ufak tozlar) halinde ufalar ki, bu tozlar kan akışıyla birlikte kılcal damarlardan geçip gider ve vücudun temizleme sistemi (karaciğer ve dalak) tarafından kandan süzülerek atılır.
Prof. Dr. Uğur Arslan
Kardiyoloji Uzmanı