TAVI (Ameliyatsız Aort Kapak Değişimi)
Aort darlığı tedavisinde modern çözüm: TAVI (Transkateter Aort Kapak İmplantasyonu). Göğüs kafesi açılmadan yapılan bu işlemin risklerini, hazırlık sürecini ve 'kapak içine kapak' teknolojisinin hastalara sunduğu konforu öğrenin.
Prof. Dr. Uğur Arslan'dan detaylı bilgi almak için aşağıdaki kanalları kullanabilirsiniz.
Aort kapak darlığı, kalbin vücuda temiz kan pompalamasını zorlaştıran ve tedavi edilmediğinde yaşam süresini ciddi şekilde kısaltan kritik bir sağlık sorunudur. Geçmişte bu rahatsızlığın tek çözümü, göğüs kafesinin açılmasını gerektiren büyük çaplı açık kalp ameliyatlarıydı. Ancak tıp teknolojisindeki gelişmeler sayesinde günümüzde TAVI (Transkateter Aort Kapak İmplantasyonu) yöntemi ile hastalar, neşter kullanılmadan ve göğüs kafesi açılmadan sağlıklarına kavuşabilmektedir.
Halk arasında "ameliyatsız kalp kapağı değişimi" veya "anjiyo yöntemiyle kapak değişimi" olarak da bilinen TAVI; özellikle ileri yaştaki hastalar, açık ameliyatı kaldıramayacak durumda olanlar veya yüksek risk grubundaki kişiler için modern tıbbın sunduğu en etkili tedavi seçeneğidir. Bu yöntem, hastanede kalış süresini kısaltması ve iyileşme sürecinin çok daha hızlı olması nedeniyle kardiyoloji dünyasında bir devrim niteliği taşımaktadır.
TAVI Nedir?
TAVI (Transcatheter Aortic Valve Implantation), cerrahi yöntemlerle göğsü açmadan, kasık damarı veya göğsün küçük bir bölgesinden girilerek kalbe ulaşılması ve daralmış olan aort kapağının içine yeni bir kapağın yerleştirilmesi işlemidir.
Tıbbi literatürde bazen TAVR (Replacement) olarak da adlandırılır.
Bu işlemi en basit haliyle "kalp damarlarına stent takılmasına" benzetebiliriz; ancak burada damar yerine, işlevini yitirmiş kalp kapağına müdahale edilir. TAVI yönteminde, hastanın kireçlenmiş ve daralmış olan eski kapağı yerinden çıkarılmaz.
Bunun yerine, sığır veya domuz perikardından (kalp zarı) üretilen biyolojik bir kapak, bir kateter (ince boru) yardımıyla eski kapağın içine yerleştirilir. Yeni kapak açıldığında, eski kapağı kenara doğru iter ve onun yerini alarak çalışmaya başlar.
Bu yöntem, "minimal invaziv" (vücuda en az hasar veren) bir girişim olduğu için genel anestezi gerektirmeden, lokal anestezi ve sedasyon (hafif uyku hali) ile de yapılabilmektedir.
Aort Kapak Darlığı ve TAVI Yöntemi
Aort kapağı, kalbin sol karıncığından çıkan temiz kanın vücuda pompalanmasını sağlayan ve kanın geri kaçmasını engelleyen hayati bir kapıdır. Yaşlanma, kireçlenme veya doğuştan gelen nedenlerle bu kapak sertleşip daraldığında Aort Kapak Darlığı (Aort Stenozu) meydana gelir.
Kapak daraldığında kalp, kanı vücuda pompalamak için çok daha fazla güç harcamak zorunda kalır. Zamanla bu durum kalp kasının kalınlaşmasına, yorulmasına ve nihayetinde kalp yetmezliğine yol açar. Aort kapak darlığı sinsi ilerleyen bir hastalıktır ancak belirti vermeye başladığında hayati risk artar.
Aort Kapak Darlığının Temel Belirtileri:
Eforla gelen nefes darlığı ve çabuk yorulma.
Göğüs ağrısı (Anjina) veya göğüste baskı hissi.
Baş dönmesi ve bayılma (Senkop).
Çarpıntı hissi.
İlaç tedavisi, aort darlığının yarattığı şikayetleri geçici olarak hafifletse de kapağın mekanik darlığını açamaz. Kesin tedavi, kapağın değişimidir. İşte TAVI yöntemi burada devreye girer.
TAVI, kireçlenmiş kapağın yarattığı fiziksel engeli ortadan kaldırarak kan akışını yeniden normal seyrine döndürür ve kalbin üzerindeki yükü anında hafifletir.
TAVI İşlemi Kimlere Uygulanır?
TAVI yöntemi ilk geliştirildiği yıllarda sadece açık ameliyat şansı olmayan veya ameliyatı çok yüksek riskli bulunan hastalar için uygulanmaktaydı. Ancak elde edilen başarılı sonuçlar ve teknolojik ilerlemelerle birlikte, günümüzde kullanım alanı genişlemiştir.
Kardiyoloji ve Kalp Damar Cerrahisi uzmanlarından oluşan "Kalp Konseyi" tarafından değerlendirilen hastalar için en uygun tedavi yöntemine karar verilir.
Genel olarak TAVI işleminin uygulandığı hasta profili şöyledir:
İleri Yaş Grubu: Genellikle 75-80 yaş ve üzerindeki, açık kalp ameliyatının iyileşme sürecini tolere etmekte zorlanacak hastalar.
Yüksek Cerrahi Risk Taşıyanlar: Akciğer (KOAH), böbrek yetmezliği veya karaciğer hastalığı gibi ek rahatsızlıkları bulunan kişiler.
Daha Önce Açık Kalp Ameliyatı Geçirmiş Olanlar: Önceden bypass veya başka bir kapak ameliyatı olmuş ve ikinci bir açık ameliyatın riskli olduğu hastalar.
Porselen Aorta: Aort damarı aşırı kireçlenmiş olup, cerrahi işlem sırasında klemplenemeyecek (dikiş tutmayacak) durumda olan hastalar.
Genel Anestezi Alamayacak Durumdakiler: Tam narkoz alması sakıncalı olan hastalar için TAVI, lokal anestezi ile yapılabildiği için hayat kurtarıcıdır.
Orta Risk Grubu: Son yıllardaki klinik çalışmalar, orta risk grubundaki hastalar için de TAVI'nin açık ameliyata güçlü bir alternatif olduğunu göstermektedir.
TAVI Nasıl Yapılır?
TAVI işlemi, standart bir anjiyo işlemine benzerlik gösterse de daha donanımlı bir ortam olan Hibrit Ameliyathane veya gelişmiş Kateter Laboratuvarlarında gerçekleştirilir. İşlem süresi genellikle 1 ila 2 saat arasındadır.
İşlem adım adım şu şekilde gerçekleşir:
Hazırlık ve Anestezi: İşlem genellikle hastanın konforu için derin uyku hali (sedasyon) ve kasık bölgesine uygulanan lokal anestezi ile yapılır. Nadiren genel anesteziye ihtiyaç duyulur.
Giriş Yolunun Belirlenmesi: En sık kullanılan yöntem Transfemoral yoldur; yani kasık damarından (femoral arter) girilir. Eğer kasık damarları tıkalı veya çok inceyse, alternatif olarak köprücük kemiği altından, boyun damarından veya göğüs duvarından (Transapikal/Transaortik) küçük bir kesi ile de giriş yapılabilir.
Kapağın İlerletilmesi: Giriş yerinden ince, esnek bir boru (kateter) damar boyunca ilerletilerek kalbe ulaştırılır. Bu kateterin ucunda, sönmüş bir balonun üzerine veya özel bir kılıfın içine yerleştirilmiş biyolojik kapak bulunur.
Kapağın Yerleştirilmesi: Yeni kapak, kireçlenmiş olan eski kapağın tam ortasına getirilir.
Balonla Genişletilebilir Kapaklar: Balon şişirilerek yeni kapak açılır ve eski kapağı yan duvarlara sıkıştırarak yerine oturur.
Kendiliğinden Genişleyen Kapaklar: Kılıf geri çekildiğinde kapak vücut ısısıyla genişleyerek yerine oturur.
Kontrol ve Çıkış: Kapağın doğru çalıştığı ve kaçak yapmadığı anjiyografik görüntüleme ve ekokardiyografi ile kontrol edilir. Her şey yolundaysa kateter geri çekilir ve giriş yeri kapatılarak işlem sonlandırılır.
TAVI İle İlgili Yan Etkiler ve Komplikasyonlar
Her tıbbi müdahalede olduğu gibi TAVI işleminde de bazı riskler ve komplikasyon ihtimalleri bulunmaktadır. Ancak bu riskler, hastanın genel sağlık durumu ve işlemin yapılacağı merkezin tecrübesine göre değişiklik gösterir.
TAVI, genellikle açık kalp ameliyatı riskli bulunan hastalara uygulandığı için, işlem başarısı bu grupta oldukça yüksektir.
Olası yan etkiler ve komplikasyonlar şunları içerebilir:
Giriş Yeri Sorunları: En sık görülen komplikasyondur. İşlemin yapıldığı kasık bölgesinde (veya diğer giriş noktalarında) kanama, morarma (hematom) veya damar hasarı oluşabilir.
Ritim Bozuklukları: Yeni kapak yerleştirilirken kalbin elektrik iletim yollarına baskı yapabilir. Bu durum kalpte ritim bozukluklarına neden olabilir ve bazı hastalarda işlem sonrası kalıcı kalp pili takılması gerekebilir.
Kapak Çevresinden Sızıntı (Paravalvüler Kaçak): Yeni kapağın tam oturmaması durumunda kenarlardan kan sızması görülebilir. Yeni nesil kapak teknolojileriyle bu risk minimuma indirilmiştir.
Nörolojik Olaylar (İnme/Felç): İşlem sırasında kireçlenmiş kapaktan veya damar duvarından kopan küçük parçacıkların beyne gitme riski vardır. Ancak işlem sırasında kullanılan özel filtreleme sistemleri bu riski önemli ölçüde azaltmaktadır.
Böbrek Fonksiyonlarında Değişim: İşlem sırasında kullanılan kontrast madde (boyalı ilaç), önceden böbrek yetmezliği olan hastalarda geçici fonksiyon bozukluklarına yol açabilir.
TAVI Öncesi Hazırlık Süreci
Başarılı bir TAVI işlemi, detaylı ve titiz bir hazırlık süreciyle başlar. Bu süreçte amaç, en doğru kapak boyutunu belirlemek ve giriş yolunu planlamaktır.
TAVI öncesinde uygulanan adımlar şunlardır:
Detaylı Görüntüleme ve Testler:
Ekokardiyografi (EKO): Aort kapağının yapısı ve darlık derecesi netleştirilir.
Bilgisayarlı Tomografi (BT): Bu, hazırlığın en kritik aşamasıdır. Aort damarının çapı, kireçlenme durumu ve kasık damarlarının genişliği milimetrik olarak ölçülerek uygun kapak boyutu seçilir.
Koroner Anjiyografi: Kalp damarlarında tıkalı damar olup olmadığı kontrol edilir. Tıkanıklık varsa TAVI öncesinde veya aynı seansta stent işlemi gerekebilir.
Diş Kontrolü: Ağız ve diş sağlığı, kalp kapağı enfeksiyonları (endokardit) riskini önlemek için hayati önem taşır. İşlem öncesinde mutlaka çürük veya enfeksiyon odakları temizlenmelidir.
Kan Sulandırıcıların Düzenlenmesi: Hastanın kullandığı kan sulandırıcı ilaçlar, hekimin belirleyeceği süre kadar (genellikle işlemden birkaç gün önce) kesilir veya değiştirilir.
Hastaneye Yatış: Genellikle işlemden bir gün önce yatış yapılır. Kan tahlilleri tekrarlanır ve hasta işlem sabahı için aç kalacak şekilde hazırlanır.
TAVI Sonrası İyileşme Süreci
TAVI işleminin en çarpıcı yönü, iyileşme sürecinin açık kalp ameliyatına kıyasla çok daha hızlı ve konforlu olmasıdır. Göğüs kemiği kesilmediği için kemik iyileşmesini beklemeye gerek yoktur.
İyileşme takvimi genellikle şu şekilde ilerler:
İlk Saatler ve Yoğun Bakım: İşlem bittikten sonra hasta, yakın takip amacıyla yoğun bakıma veya koroner bakım ünitesine alınır. Genellikle aynı gün içinde veya ertesi sabah uyandırılır ve bilinci tamamen açık olur.
Hastanede Kalış: Herhangi bir komplikasyon gelişmezse, hastalar işlemden 24-48 saat sonra servise alınır ve yürütülmeye başlanır. Toplam hastanede kalış süresi ortalama 3 ila 4 gündür. (Açık ameliyatta bu süre 7-10 günü bulabilir).
Eve Dönüş ve Normal Hayat: Hasta taburcu olduktan sonra ev içinde kendi ihtiyaçlarını görebilir durumdadır. Yaklaşık 1 hafta ev istirahatinden sonra, hastalar genellikle günlük sosyal yaşantılarına ve kısa yürüyüşlere geri dönebilirler.
TAVI Sonrası Yaşam Tarzı Değişiklikleri
TAVI ile yeni bir kapak takılmış olması, kalbin tamamen yenilendiği anlamına gelmez; kalbi korumak için bazı yaşam tarzı değişikliklerine dikkat etmek gerekir.
Kan Sulandırıcı Kullanımı: Yeni takılan kapağın üzerinde pıhtı oluşmaması için doktorunuzun önerdiği kan sulandırıcı ilaçları (aspirin, klopidogrel vb.) aksatmadan kullanmak hayati önem taşır. Bu ilaçların kullanım süresi hastanın durumuna göre 3-6 ay veya ömür boyu olabilir.
Enfeksiyondan Korunma (Endokardit Profilaksisi): Vücuttaki herhangi bir enfeksiyon, kan yoluyla kalp kapağına ulaşıp iltihaba (endokardit) neden olabilir. Özellikle diş tedavileri, manikür-pedikür gibi kanamalı işlemler öncesinde mutlaka doktora danışılmalı ve gerekirse koruyucu antibiyotik kullanılmalıdır.
Beslenme ve Egzersiz: Tuz tüketimi kısıtlanmalı, kalp dostu (Akdeniz tipi) beslenme düzenine geçilmelidir. Ağır yük kaldırmaktan kaçınılmalı, ancak düzenli ve tempolu yürüyüşler ihmal edilmemelidir.
Düzenli Kontroller: İşlemden sonraki 1. ay, 6. ay ve 1. yılda ekokardiyografi ile kapağın durumu kontrol edilmelidir.
TAVI Yöntemi Avantajları
TAVI, özellikle açık cerrahiyi kaldıramayacak hastalar için geliştirilmiş olsa da sunduğu konfor nedeniyle "altın standart" olma yolunda ilerlemektedir.
Yöntemin sağladığı temel avantajlar şunlardır:
Kesisiz İşlem: Göğüs kafesi açılmaz (Sternotomi yapılmaz). Bu sayede kemik iyileşmesi sorunu yaşanmaz ve enfeksiyon riski çok daha düşüktür.
Daha Az Ağrı: Büyük bir cerrahi kesi olmadığı için işlem sonrası ağrı minimum düzeydedir.
Hızlı İyileşme: Hastanede kalış süresi kısadır (ortalama 3 gün). Hastalar günlük yaşamlarına çok kısa sürede döner.
Lokal Anestezi İmkanı: Genel anestezi riski olan hastalarda sadece kasık bölgesi uyuşturularak yapılabilir.
Psikolojik Konfor: Büyük bir ameliyat stresi yaşamadan, anjiyo benzeri bir işlemle sağlığına kavuşmak hasta moralini yüksek tutar.
Kozmetik Üstünlük: Göğüste büyük bir ameliyat izi kalmaz, sadece kasık bölgesinde küçük bir iğne izi olur.
Sonuç
TAVI (Transkateter Aort Kapak İmplantasyonu), modern tıbbın kalp sağlığı alanında sunduğu en devrimci yeniliklerden biridir.
Geçmişte "ameliyat edilemez" denilerek kaderine terk edilen veya yüksek risk nedeniyle çaresiz kalan hastalar için TAVI, kelimenin tam anlamıyla "ikinci bir hayat" şansıdır.
Bu yöntem sadece yaşam süresini uzatmakla kalmaz, aynı zamanda hastanın nefes darlığı olmadan yürümesini, gece rahat uyumasını ve günlük aktivitelerini bağımsızca yapabilmesini sağlayarak yaşam kalitesini de artırır.
Eğer sizde veya bir yakınınızda aort kapak darlığı belirtileri varsa, bu belirtileri "yaşlılığın doğal sonucu" olarak görmemeli ve vakit kaybetmeden uzman bir kalp ekibine başvurmalısınız. Unutmayın, doğru zamanda yapılan müdahale hayat kurtarır.
Sizden Gelenler
Tedavi süreçlerini başarıyla tamamlayan hastalarımızın deneyimleri ve Medicana Samsun Kardiyoloji kliniğimiz hakkındaki görüşleri.
Sık Sorulan Sorular
TAVI (Ameliyatsız Aort Kapak Değişimi) hakkında en sık sorulan sorular.
TAVI işleminde kullanılan biyolojik kapakların ömrü, hastanın metabolizmasına ve yaşam tarzına bağlı olarak değişmekle birlikte ortalama 10 ila 15 yıl arasındadır. Kapak işlevini yitirdiğinde, gerekirse eski kapağın içine yeni bir TAVI işlemi ("Valve-in-Valve") uygulanabilir.
TAVI için kesin bir üst yaş sınırı yoktur; 90 yaşın üzerindeki hastalara bile başarıyla uygulanmaktadır. Alt yaş sınırı olarak ise genellikle 65-70 yaş ve üzeri tercih edilir. Genç hastalarda (65 yaş altı), biyolojik kapakların ömrü daha hızlı tükendiği için genellikle metal kapakla açık ameliyat önerilir.
Evet. TAVI kapaklarının çerçevesi genellikle nitinol (nikel-titanyum alaşımı) veya kobalt-kromdan yapılır ve MR uyumludur. Ancak işlemden sonra size verilecek olan "Kapak Kartı"nı radyoloji teknisyenine göstermeniz her zaman en güvenli yoldur.
Hayır. İşlem sırasında anestezi uygulandığı için ağrı hissedilmez. İşlem sonrasında ise göğüs kesisi olmadığı için ağrı minimum düzeydedir; hastalar genellikle sadece kasık bölgesinde hafif bir hassasiyet hissederler.
Prof. Dr. Uğur Arslan
Kardiyoloji Uzmanı