VSD (Ventriküler Septal Defekt) Kapatılması
VSD (Ventriküler Septal Defekt) nedir ve kalp deliği nasıl tedavi edilir? Bebeklerde sık görülen bu doğumsal kalp hastalığının belirtilerini, kendiliğinden kapanma ihtimalini ve anjiyo yöntemiyle (ameliyatsız) kapatılma sürecini rehberimizde inceleyin.
Prof. Dr. Uğur Arslan'dan detaylı bilgi almak için aşağıdaki kanalları kullanabilirsiniz.
VSD (Ventriküler Septal Defekt) Kapatılması, kalbin alt odacıkları (karıncıklar) arasındaki duvarda doğuştan bulunan deliğin onarılarak, temiz ve kirli kanın birbirine karışmasının engellendiği hayati bir tedavi işlemidir.
Halk arasında "kalp deliği" olarak bilinen bu durum, tedavi edilmediğinde akciğer damarlarında basınç artışına ve kalp yetmezliğine yol açabilir.
Geçmişte sadece açık kalp ameliyatı ile mümkün olan bu onarım, günümüzde uygun vakalarda kasıktan girilerek anjiyografi yöntemiyle (ameliyatsız) dakikalar içinde gerçekleştirilebilmektedir.
VSD (Ventriküler Septal Defekt) Nedir?
VSD (Ventriküler Septal Defekt), kalbin "Ventrikül" adı verilen iki alt odacığını birbirinden ayıran "Septum" isimli duvarda bir açıklık (delik) bulunması durumudur. Normal şartlarda bu duvar kapalıdır ve kalbin sol tarafındaki oksijenli (temiz) kan ile sağ tarafındaki oksijensiz (kirli) kanın karışmasını engeller.
Ancak VSD varlığında; sol karıncıktaki yüksek basınçlı temiz kan, bu delikten geçerek sağ karıncığa ve oradan da tekrar akciğerlere pompalanır.
Sorun: Kalp, zaten temizlenmiş olan kanı tekrar akciğere göndererek boşuna efor sarf eder.
Sonuç: Akciğerlere giden kan miktarı artar, akciğer damar basıncı yükselir (Pulmoner Hipertansiyon) ve sol kalp zamanla yorularak büyür. VSD, doğuştan gelen kalp hastalıklarının en sık görülen türüdür.
VSD (Ventriküler Septal Defekt) Kapatılması Nedir?
VSD kapatılması, kalbin hemodinamiğini (kan akış düzenini) bozan bu deliğin kapatılarak, kalbin normal fonksiyonuna geri döndürülmesi işlemidir.
Her VSD kapatılmak zorunda değildir; küçük delikler genellikle sorun yaratmaz ve sadece takip edilir. Ancak kalp yetmezliği belirtileri veren, akciğer basıncını yükselten veya kalbi büyüten orta ve büyük çaplı delikler mutlaka kapatılmalıdır.
Kapatma işlemi günümüzde iki ana yöntemle yapılır:
Cerrahi Kapatma: Açık kalp ameliyatı ile deliğin yama dikilerek kapatılmasıdır.
Transkateter (Ameliyatsız) Kapatma: Anjiyo laboratuvarında, kasık damarından girilerek deliğe "şemsiye" benzeri bir tıkaç cihazının yerleştirilmesidir.
VSD (Ventriküler Septal Defekt) Belirtileri
VSD belirtileri, deliklerin büyüklüğüne ve yerleşim yerine göre büyük farklılıklar gösterir.
Küçük delikler ("Masum VSD" olarak da adlandırılabilir) genellikle hiçbir belirti vermez ve çocukluk çağında tesadüfen duyulan bir üfürümle fark edilir.
Ancak orta ve geniş çaplı delikler, bebek doğduktan birkaç hafta sonra ciddi semptomlarla kendini belli eder.
En sık görülen belirtiler şunlardır:
Kalp Üfürümü: Doktorun stetoskopla dinlerken duyduğu, kanın delikten geçerken çıkardığı "fışkırma" sesidir. Genellikle ilk ve en belirgin işarettir.
Beslenme Güçlüğü ve Terleme: Bebek anneyi emerken veya mama yerken çok çabuk yorulur, nefes nefese kalır ve alnında boncuk boncuk terleme olur. Bu, kalp yetmezliğinin önemli bir işaretidir.
Kilo Alamama: Harcanan aşırı efor nedeniyle bebek yaşıtlarına göre daha zayıf kalır ve büyüme geriliği görülür.
Hızlı Nefes Alıp Verme: Akciğerlere giden fazla kan nedeniyle bebek sık ve hızlı nefes alır.
Sık Akciğer Enfeksiyonları: Akciğer kanlanmasının artması, çocuğu zatürre ve bronşit gibi enfeksiyonlara yatkın hale getirir.
VSD (Ventriküler Septal Defekt) Sebepleri
VSD, anne karnındaki bebeğin kalp gelişimi sırasında (genellikle gebeliğin ilk 8 haftasında) meydana gelen bir duraklama veya hata sonucu oluşur.
Çoğu vakada belirgin bir neden bulunamaz ve bu durum tamamen tesadüfidir.
Ancak riski artıran bazı faktörler şunlardır:
Genetik Faktörler: Down Sendromu gibi bazı kromozom anomalileri olan bebeklerde VSD görülme sıklığı daha yüksektir.
Kalıtım: Ailesinde (anne, baba veya kardeşlerde) doğumsal kalp hastalığı olanlarda risk bir miktar artar.
Gebelik Süreci: Annenin hamilelik sırasında kızamıkçık gibi viral enfeksiyonlar geçirmesi, kontrolsüz diyabet hastası olması veya alkol/bazı ilaçları kullanması bebeğin kalp gelişimini olumsuz etkileyebilir.
VSD (Ventriküler Septal Defekt) Nasıl Teşhis Edilir?
VSD tanısı genellikle rutin doktor muayenesinde duyulan "üfürüm" sesi ile şüphelenilerek konur. Kesin tanı ve tedavi planı için şu tetkikler yapılır:
Ekokardiyografi (EKO): Tanının "altın standardıdır". Ultrason dalgaları ile kalbin içinin görüntülenmesidir. Radyasyon içermez, ağrısızdır. Deliğin tam yeri, çapı, sayısı ve kalbin büyüklüğü EKO ile net bir şekilde ölçülür.
Elektrokardiyografi (EKG): Kalbin ritmini ve elektriksel yükünü ölçer. Kalp odacıklarında büyüme olup olmadığı hakkında ipucu verir.
Akciğer Grafisi (Röntgen): Kalbin göğüs kafesi içindeki büyüklüğünü ve akciğerlerdeki kanlanma artışını (ödem durumunu) gösterir.
Kalp Kateterizasyonu (Anjiyo): Genellikle tedavi kararı aşamasında, akciğer atardamarındaki basıncı (Pulmoner Hipertansiyon) net ölçmek veya deliği ameliyatsız yöntemle kapatmak için uygulanır.
VSD (Ventriküler Septal Defekt) Ameliyatsız Nasıl Tedavi Edilir?
Gelişen tıp teknolojisi sayesinde, eskiden sadece açık kalp ameliyatı ile kapatılabilen VSD'lerin önemli bir kısmı, artık "Transkateter Yöntem" denilen anjiyografik işlemle, göğüs kafesi açılmadan kapatılabilmektedir.
Bu işlem şu şekilde yapılır:
Giriş: Hasta derin sedasyon veya genel anestezi altındayken, kasık bölgesindeki toplardamardan (femoral ven) iğne ile girilir. Herhangi bir cerrahi kesi yapılmaz.
İlerleme: İnce ve esnek bir kateter (plastik boru), damar içinden kalbe kadar ilerletilir.
Kapatma: Kateterin ucunda taşıdığı, birbirine bağlı iki diskten oluşan (halk arasında "şemsiye" veya "tıkaç" denilen) özel cihaz, deliğin olduğu bölgeye getirilir. Cihazın bir diski deliğin sol tarafında, diğer diski sağ tarafında açılır. Böylece delik iki taraftan sandviç gibi sıkıştırılarak kapatılır.
Bitiş: Cihazın sağlam durduğu kontrol edildikten sonra kateter geri çekilir. İşlem yaklaşık 1 saat sürer ve hasta genellikle ertesi gün taburcu edilir.
VSD (Ventriküler Septal Defekt) Kendiliğinden Kapanır Mı?
Evet, bu sorunun cevabı VSD'nin türüne ve büyüklüğüne göre değişir.
Küçük ve Kas Kısmındaki Delikler (Müsküler VSD): Büyük bir çoğunluğu (%75-80'i) çocuğun büyümesiyle ve kalp kasının gelişmesiyle birlikte kendiliğinden küçülür ve tamamen kapanır. Bu kapanma genellikle ilk 1-2 yaş içinde gerçekleşir. Bu nedenle küçük VSD'lerde hemen müdahale edilmez, sabırla takip edilir.
Büyük ve Zar Kısmındaki Delikler (Perimembranöz VSD): Bu deliklerin kendiliğinden kapanma ihtimali daha düşüktür. Eğer delik büyükse ve bebeğin gelişimini bozuyorsa (kalp yetmezliği yapıyorsa), kapanmasını beklemeden cerrahi veya girişimsel müdahale planlanır.
VSD (Ventriküler Septal Defekt) Kapatılması Riskleri
VSD kapatma işlemleri (hem cerrahi hem anjiyografik), günümüzde çok yüksek başarı oranlarına (%95 üzeri) sahiptir. Ancak kalbin elektrik sistemine yakın bölgelerde çalışıldığı için bazı riskler mevcuttur.
Olası riskler şunlardır:
Kalp Bloğu (AV Blok): VSD'lerin birçoğu, kalbin elektrik iletim yollarına çok yakın komşulukta bulunur. Deliği kapatırken kullanılan dikişler veya takılan cihaz, bu iletim yoluna baskı yaparsa kalp ritmi yavaşlayabilir. Nadiren de olsa bu durum kalıcı kalp pili takılmasını gerektirebilir.
Cihazın Kayması (Embolizasyon): Ameliyatsız kapatmalarda, çok nadiren cihaz yerinden oynayarak damar içine kaçabilir. Bu durumda cihaz kateterle geri alınır veya cerrahi olarak çıkarılır.
Kapak Yetmezliği: Kapatılan deliğin komşuluğundaki kalp kapakçıklarında (triküspit veya aort kapak) hafif kaçaklar oluşabilir.
Enfeksiyon ve Kanama: Her tıbbi girişimde olduğu gibi giriş yerinde enfeksiyon veya kanama riski düşük de olsa vardır.
Sonuç
VSD (Ventriküler Septal Defekt) Kapatılması, doğuştan gelen kalp hastalıkları arasında en sık karşılaşılan problemin, modern tıp sayesinde kalıcı ve kesin tedavisidir.
İster açık cerrahi ile ister teknolojinin son ürünü olan anjiyografik (ameliyatsız) yöntemle yapılsın, bu işlemin temel amacı kalbin yükünü hafifletmek ve akciğerleri korumaktır.
VSD tanısı alan bir çocuk veya yetişkin için kapatma kararı verildiğinde endişelenmek normaldir; ancak unutulmamalıdır ki bu işlem sonrası hastalar "tam şifa" ile tamamen normal, sağlıklı ve aktif bir yaşama kavuşurlar.
Erken teşhis ve doğru zamanda yapılan müdahale ile VSD, hastanın hayatında sadece geçmişte kalan küçük bir anı olarak yer alır.
Kalbinizin veya çocuğunuzun kalbinin geleceğini güvence altına almak için uzman hekim kontrollerini aksatmamak en büyük adımdır.
Sizden Gelenler
Tedavi süreçlerini başarıyla tamamlayan hastalarımızın deneyimleri ve Medicana Samsun Kardiyoloji kliniğimiz hakkındaki görüşleri.
Sık Sorulan Sorular
VSD (Ventriküler Septal Defekt) hakkında en sık sorulan sorular.
Kesinlikle evet. Delik başarıyla kapatıldıktan sonra kalp ve akciğer basınçları normale döner. İyileşme süreci tamamlandıktan sonra çocuk (veya yetişkin) yaşıtları gibi koşabilir, spor yapabilir ve tamamen normal bir efor kapasitesine sahip olur. VSD kapatılması, "kısıtlı" bir hayat değil, "özgür" bir hayat sunar.
Kasıktan girilerek yapılan anjiyografik kapatma işlemi ortalama 45 dakika ile 1 saat arasında sürer. Hasta işlemden sonra genellikle 1 gece hastanede gözlem altında tutulur ve ertesi gün taburcu edilerek evine dönebilir.
Hayır. İster cerrahi yama ile ister cihazla kapatılsın, kalp dokusu zamanla bu yamanın veya cihazın üzerini kaplar (endotelizasyon). Yani cihaz veya yama, kalbin kendi dokusuyla bütünleşir ve deliğin tekrar açılması beklenmez.
Evet. VSD genellikle çocuklukta tanı alsa da, bazen sessiz seyreden delikler yetişkinlikte fark edilir veya çocuklukta kapatılmasına gerek görülmeyen delikler ileride sorun yaratmaya başlayabilir. Akciğer basıncı (Pulmoner Hipertansiyon) geri dönülemez seviyeye yükselmediği sürece, her yaşta VSD güvenle kapatılabilir.
VSD'nin kesin nedeni çoğu zaman bilinmez ancak genetik yatkınlık küçük bir rol oynar. Bir çocuğunda VSD olan ailenin, ikinci çocuğunda da kalp hastalığı görülme riski toplum genelinden biraz daha yüksektir (%2-4 civarı). Bu nedenle sonraki gebeliklerde Fetal Ekokardiyografi ile anne karnında detaylı tarama önerilir.
Prof. Dr. Uğur Arslan
Kardiyoloji Uzmanı